interview_jaap_1

Erkennen van het probleem

Typischer kan het bijna niet. Zittend in de rumoerige Snackbar Verhage, middenin de Vlaardingse aandachtswijk Babberspolder, vertelt stedenbouwkundige Jaap van Heest enthousiast over de herstructurering in de wijk en de studies die namens het Atelier Rijksbouwmeester zijn verricht. Hij schetst hoe de ogen aanvankelijk vooral op de herstructurering waren gericht, terwijl er volgens hem juist een grote uitdaging lag bij de Van Hogendorplaan. Een brede laan in het hart van de wijk die niet als een verbindende factor, maar juist als een barrière lijkt te werken.

Gespleten wijk
Van Heest: ‘We hebben te maken met een wijk die uit twee delen bestaat. Aan de oostkant van de Van Hogendorplaan ligt het deelgebied Babberspolder Oost, dat we nu aan het herstructureren zijn, en aan de andere kant ligt Ambacht, een buurt waar het eigenlijk heel goed gaat. Het is zelfs een van de meest welvarende buurten van Vlaardingen. Een jaren dertig buurt waar je een heel andere bevolkingssamenstelling ziet, met veel zzp-ers en jonge gezinnen, ze scoren hoog op de sociale index van Vlaardingen. Opvallend is dat de Van Hogendorplaan door veel Vlaardingers als een scheidingslijn wordt gezien; je komt van de ene kant van de laan of van de andere. Zo vormt de laan behalve een fysieke, ook een mentale scheiding. De afgelopen jaren hebben we vooral aan de oostkant geïnvesteerd en zijn we begonnen met de bouw van een nieuw centraal gelegen winkelcentrum dat het hart voor de hele wijk moet gaan vormen. Daarin speelt die laan uiteraard een heel belangrijke rol. Ik ben gefascineerd door de werking van die scheidende lijn. Want het is er wel druk, maar de Coolsingel is een stuk drukker. Het zit hem dus in andere dingen.’

Herstructurering Babberspolder
Van Heest vertelt welke problemen er speelden in Babberspolder. ‘De wijk had te maken met armoede, werkloosheid, verouderde woningen en leegstand en kwam in een negatieve spiraal terecht. De woningvoorraad was te eenzijdig. Sommige woningen waren technisch heel slecht, en sommige ook programmatisch; je merkt dat mensen er dan niet meer willen wonen. Om die reden was het nodig om grootschalig te gaan herstructureren en andere woningtypes te bouwen om meer diverse bevolkingsgroepen aan te trekken, waaronder bijvoorbeeld jonge gezinnen. Het is een grote operatie waarbij circa 1.400 woningen worden gesloopt en 1.000 woningen worden teruggebouwd. We hebben er bewust voor gekozen een deel van de woningen te laten staan omdat het belangrijk is wat goedkopere huurwoningen voor starters beschikbaar te hebben. Je ziet nu al dat het begint te werken, dat de buurt gaandeweg een ander type bewoners aantrekt en een positiever imago krijgt. Er is zelfs een echtpaar van de westkant naar de oostkant van de laan verhuisd. Dat was drie jaar geleden echt ondenkbaar.’

Groene wiggen
Het oorspronkelijke stedenbouwkundig plan voor Babberspolder is ontworpen door Willem van Tijen en werd begin jaren vijftig gerealiseerd. Van Tijen maakte een waaiervormig plan opgebouwd uit vier woonvelden die worden gescheiden door taartpuntvormige ‘wiggen’ waarin alle voorzieningen waren opgenomen, zoals scholen, kerken en gymnastieklokaaltjes. Met deze opzet creëerde hij een ritme van afwisselend woningen en voorzieningen.

Van Heest: ‘Het huidige herstructureringsplan is gebaseerd op deze structuur, we houden het ritme van Van Tijen aan en maken de wiggen leeg om ze vervolgens in te richten als groene gebieden die verbindende elementen vormen tussen de laan en aan de oostkant van de wijk een waterloop en een park waar nieuwe sportvoorzieningen worden aangelegd. Wat ik zelf een hele mooie gedachte vind is dat op de kop van iedere wig een residu uit vroeger tijden blijft staan. Een oud Spaarbankje bijvoorbeeld waar te zijner tijd een bloemenwinkel of een horecagelegenheid in kan komen, een kerk en een oude Citroëngarage met benzinepomp uit de jaren vijftig waar nu het projectbureau tijdelijk gebruik van maakt. Ik noem het de ‘boekenkast-methode’: de kast blijft staan, we zetten er alleen andere boeken in.’

interview_jaap_2

Drie opgaven, één plan
Drie ontwerpbureaus hebben namens het Atelier Rijksbouwmeester onderzoek gedaan naar mogelijkheden om de Van Hogendorplaan weer een verbindend karakter te geven. Ze deden dat op verschillende schaalniveaus, ieder vanuit hun eigen specialisme. Van Heest: ‘Arjen van Susteren is stedenbouwkundige en heeft zich gericht op de structuur en de verkeerskundige situatie en heeft onderzocht hoe je de dominantie van de laan zou kunnen doorbreken. Vervolgens hebben alle drie de bureaus naar de oversteekbaarheid van de weg gekeken. Daarbij heeft het architectenbureau SUBoffice vooral gekeken hoe je de kwaliteit van het verblijfsgebied kan verbeteren en naar mogelijkheden voor tijdelijke inrichting. Ze ontwierpen een overdekte gaanderij die tevens als bouwhek dient en winkeliers de mogelijkheid biedt om er bijvoorbeeld een terras aan te koppelen. Ik ken genoeg plekken in Vlaardingen waar ik SUBoffice vanwege hun ideeën en werkwijze zou willen betrekken.’

Van Heest vertelt hoe het landschapsarchitectenbureau Landlab aan de slag ging met de groenstructuur en met de in zijn ogen fascinerende vraag hoe je de groene wiggen kan inzetten bij het verbeteren van de oversteekbaarheid. ‘De studie van Landlab laat zien dat wanneer we bepaalde plekken aan de overkant van de laan meer betekenis geven, die wiggen als een verbindende factor over de laan heen kunnen gaan werken. De oplossing zit vaak in kleine ingrepen. Verder constateerde het bureau dat de Van Hogendorplaan per segment van profiel verandert en hebben ze gekeken hoe je daar de eenheid in kan terugbrengen.’

Opvallend is dat de drie bureaus elkaar meteen opzochten en ze een gezamenlijk plan presenteerden dat bestaat uit drie hoofdstukken waar ze alle drie aan gewerkt hebben. Van Heest: ‘Het waren alle drie bureaus waar ik zondermeer zo weer mee aan de slag zou willen gaan. Helaas werd een week nadat het team het rapport presenteerde besloten dat Vlaardingen structureel 17 miljoen moet gaan bezuinigen dus dat betekende dat we er op dat moment geen concreet vervolg aan konden geven.’

Fris en onbevooroordeeld
‘De gemeente is heel blij met dit advies en hoewel we de aan het begin geopperde vraagstelling niet direct goed vonden, pakte het gesprek daarover juist heel goed uit, het maakte ons scherper waardoor we drie hele mooie opdrachten konden formuleren. Het project is een boost geweest voor het erkennen van het probleem. Daarnaast is het is fantastisch om te zien hoe jonge bureaus fris en onbevooroordeeld de wijk in gaan en bijvoorbeeld bewoners en ondernemers interviewen. Ik was uiteraard zeer benieuwd naar hun bevindingen omdat ze natuurlijk ook denkfouten kunnen blootleggen. Hun aanpak en adviezen zijn heel constructief en concreet en realistisch genoeg om mee door te gaan. Helaas zijn er allerlei factoren waardoor het lastig is direct iets met de adviezen te doen maar ik schat in dat we er wel mee verder gaan. De vragen die we gesteld hebben rondom de Van Hogendorplaan worden namelijk alleen maar actueler nu we langs de laan de nieuwbouw opleveren. We moeten er echt iets mee en ik blijf me daar hard voor maken.’

Deel via
Deel via facebookDeel via twitter