Tijdelijke tent tijdens de Culturele Zondagen, foto: Donica Buisman

Ontwikkelen in de tussentijd

Plant een vruchtbaar zaadje in goede grond en er groeit een prachtige bloem uit. Donica Buisman, founder van State of Flux, propageert de kracht van het bestaande. Door de juiste mensen te verbinden kan een kleine ingreep de leefbaarheid van een wijk, park of straat flink verbeteren. Haar boodschap: “Laten we niet wachten op het eindresultaat van langdurende, grootschalige projecten. Laten we ontwerpen in de tussentijd.”

State of Flux is een freelance team, dat zich bezighoudt met ruimtelijke programma’s voor de tussentijd. Een voorbeeld is het goedbezochte evenement De Culturele Zondagen DE STAD DE TOEKOMST, dat enkele weken geleden in Utrecht plaats vond. Kleine en tijdelijke interventies kunnen een openbare plek volgens het bureau opnieuw betekenis geven, opdat het nieuwe gebruikers aantrekt en aan zich bindt. Het opzetten van de interventies gebeurt met co-creatie en met behulp van wat er al is. Want iedere plek heeft volgens Donica Buisman potentie.

De juiste mix
Vanuit een opdrachtgever of vanuit eigen initiatief vertrekt State of Flux dus vanuit de plek zelf. “Door met mensen uit de buurt te praten, zie je dat ondernemers, bewoners of ander partijen al langere tijd bezig zijn met het gebied. Je hoeft dus niet vanaf nul te beginnen wanneer een goede mix van bewoners, ondernemers en professionals gezocht wordt.” Deze mix is een belangrijk ingrediënt voor een succesverhaal. “Ik prefereer groepen van 15 tot 20 personen om in een afgebakend gebied allen shareholder te zijn.” Een mix kan ook ondergeschikt zijn aan het doel. “Bij De Culturele Zondagen in Utrecht wilden we een innoverend en aansprekend evenement neerzetten. Daar zoek je dan ook innoverende (jonge) mensen bij.”

“Het initiatief van de bewoner is een kans. De leefbaarheid van een openbare ruimte kan juist verbeterd worden door vanuit deze kansen een programma te ontwikkelen.”

De foodmarket op het Vredeburgplein, foto: Donica Buisman

De foodmarket op het Vredeburgplein, foto: Donica Buisman

Struikelblok
Iedereen is opdrachtgever en kan investeerder zijn. Dit is vaak het moeilijke aspect van het proces: de macht moet beter verdeeld worden en ieder moet zijn verantwoordelijkheden nemen. Vanuit de klassieke projectontwikkeling hebben de ontwikkelaars de grootste stem, terwijl in het co-creatieproces gelijkwaardigheid belangrijk is. “Door kritisch te zijn, te discussiëren en de waarde van elkaars plannen in te laten zien, kunnen partijen nader tot elkaar komen.” Wanneer er overeenstemming is gekomen over het plan, is het doorpakken vaak een struikelblok. De partijen zijn dan geneigd hun handen ervan af te trekken en niet hun verantwoordelijkheid te nemen. Een goede mix van mensen binnen de groep is daarom essentieel.

Ontwerpkracht
De ontwerper, in deze Donica Buisman, is binnen de groep de schakel tussen kennis en de wensen van de toekomstige gebruiker. “Expertise is juist cruciaal binnen co-creatie. De ontwerper kan beslissingen maken en prioriteiten stellen.” State of Flux is nooit op zoek naar een blauwdruk, maar het ontwerp heeft wel vaste structuren nodig. “Met een tijdelijk programma kun je een structureel programma stimuleren. Maar het ontwerp moet ook los hiervan tot activiteit uitnodigen.” De waarde die gegeneerd wordt met het programmeren in de tussentijd is dus een element dat juist voor de structurele ontwikkeling van belang is.

“Het ontwerp van een plek of de ‘programmastrategie’ (want het gaat om meer dan een ontwerp) kan zeker een bijdrage leveren aan de wijkaanpak. Het (ver)bindt namelijk mensen aan een plek. Het is de basis van betrokken burgerschap.”

Het Sociaal Diner tijdens de Culturele Zondagen, foto:  Donica Buisman

Het Sociaal Diner tijdens de Culturele Zondagen, foto: Donica Buisman

Kansrijk
Waardecreatie in de tussentijd is een vorm van problemen oplossen door kansen te zien. Donica bekijkt de plek vanuit een positieve kant. “Natuurlijk zijn er vaak problemen op de plek waar we willen opereren, maar deze zijn juist op te lossen door de plek met positieve energie te benaderen.” Denkend vanuit het bestaande, geeft ze de mogelijkheid op een dynamische manier met de toekomst om te gaan. Zo kan het authentieke zich gaan mengen met trends. De foodmarket op het Vredeburgplein is hiervan een voorbeeld, waarbij het hoofdbestanddeel van de traditionele markt – eten – zich mengt met de huidige kennis over het product. Aan het eind van het co-creatie proces is er namelijk wel een bepaalde kwaliteitseis: “Het programma moet de plek ontstijgen. Het moet zijn wortels hebben in het gebied, maar ook zeker een nieuwe doelgroep aantrekken.”

Donica Buisman is de founder van State of Flux, een bureau voor strategie, creatie en uitvoer in het revitaliseren van wijken, pleinen en straten. Lees en zie meer van haar werk op www.stateofflux.nl.

De Culturele Zondagen, DE STAD DE TOEKOMST, vond plaats op zaterdag 24 en zondag 25 mei 2014. Meer over De Culturele Zondagen op www.culturelezondagen.nl

Dit artikel in geschreven door Marieke de Vries (student Master Architecture & Structural Design op de Technische Universiteit Eindhoven en freelance schrijver) op basis van een interview met Donica Buisman, juni 2014

Foto’s:
De foodmarket op het Vredeburgplein, foto Donica Buisman
Het Sociaal Diner tijdens de Culturele Zondagen, foto Donica Buisman
Tijdelijke tent tijdens de Culturele Zondagen, foto Donica Buisman

Deel via
Deel via facebookDeel via twitter