poelenburg

Poelenburg

In opdracht van de gemeente Zaanstad en het Atelier Rijksbouwmeester is in de wijk Poelenburg in Zaandam een ontwerponderzoek gedaan naar de ontwikkeling van een kindvriendelijke fiets- en wandelroute door de wijk. Resultaat: in oktober 2011 is de zogenoemde ‘Kindroute’ feestelijk geopend door de Wethouder Corrie Noom. De tools voor de route werden geleverd door Stipo in samenwerking met Jeanne van Heeswijk en Tanja Karreman.

Achtergrond

De wijk Poelenburg ligt in Zaandam Zuidoost, vlakbij de Rijksweg A8, en is in de jaren zestig gebouwd volgens de herkenbare en logische principes van de naoorlogse bouw. Aan de rand schermen middelhoge flats de wijk van de drukke weg af, terwijl richting het centraal gelegen Darwinpark in toenemende mate laagbouw te vinden is.

Poelenburg telt ruim 8.000 inwoners die zijn ondergebracht in ruim 3.100 woningen; het overgrote deel huurwoningen in de sociale sector. Hoewel de wijk veel positieve kanten heeft, zijn er ook sociale en ruimtelijke problemen. Zo is het bewonersverloop in de wijk groot waardoor de binding met de buurt beperkt is. ‘Sociale stijgers’ kunnen er niet terecht en er spelen sociaal-maatschappelijke problemen waaronder schooluitval, gevoelens van onveiligheid, gezondheidsproblemen en verslechtering van de kwaliteit van de woningen en de woonomgeving.

Maar er zijn ook goede dingen. Zo is Poelenburg de groenste wijk van Zaandam, is de bevolking jong (60% van de allochtone bewoners en 20% van de autochtone bewoners is jonger dan 30 jaar) en zijn er belangrijke voorzieningen binnen handbereik, waaronder een ziekenhuis, een moskee en een aantal scholen aan de rand van wijk. De gemeente Zaanstad heeft aangegeven dat het ‘groene, levendige en gastvrije’ karakter van de wijk in de toekomst nog sterker naar voren zou moeten komen en dat Poelenburg nadrukkelijk als kind- en jeugdvriendelijke wijk herkenbaar moet worden.

De gemeente werkt sinds een aantal jaren samen met de woningcorporaties Rochdale, Parteon en ZVH aan een reeks stedebouwkundige ingrepen in de wijk. Er wordt gewerkt aan het aanbrengen van meer variatie in het woningaanbod, meer sociale cohesie en veiligheid op straat. De ‘Kindroute’ is een van de eerste zichtbare resultaten van de plannen.

De kindroute

In samenspraak met de gemeente heeft Atelier Rijksbouwmeester Stipo, Jeanne van Heeswijk en Tanja Karreman gevraagd om de gemeente Zaanstad te helpen bij het vormgeven van de kindroute. Het moest een veilige, duidelijke route van huis naar school worden, die de school verbindt met de speelplekken in de buurt. De partijen werden uitgedaagd om een soort ‘gereedschapskist’ te bedenken waarmee de gemeente en ontwerpers verder zouden kunnen.

De input werd onder andere verkregen door te inventariseren hoe kinderen de wijk gebruiken en door bewoners en professionals enthousiast te maken. Ook werd aandacht besteed aan de kansen en bedreigingen voor het ontwerp en het beheer van de kindroute. Bovendien lag er een uitdaging om de route niet alleen als inrichtingskwestie te beschouwen, maar ook als middel om bij kinderen en jongeren aan talentontwikkeling en zelfvertrouwen te werken. Van begin af aan zijn zoveel mogelijk partijen waaronder ook ouders en kinderen zelf, intensief bij het proces betrokken zodat ze niet alleen mede-eigenaar van het ontwerp zouden worden maar ook medeverantwoordelijk om het project te laten slagen.

Straat voor de kinderen

Gedurende het traject is veel gepraat over de veiligheid van de route en leuke speelplekken. Maar er was ook veel aandacht voor de rol van de kinderen zelf, hun rol in het verkeer. Zo zijn ze volop aan de slag geweest met de manier waarop ze bewegen en zichtbaar zijn in het verkeer en hebben ze samen met Jeanne van Heeswijk een lichtgevende kledinglijn ontworpen en lichtgevende sjaals gemaakt.

De kindroute verbindt een aantal speel- en ontmoetingsplekken. Deze speelplekken zijn opnieuw ingericht met hulp van de kinderen uit de buurt. Op termijn wordt de straat autovrij gemaakt en zullen de oversteekplekken beter worden vormgegeven.

Een van de neveneffecten van de aanpak is dat tijdens gesprekken met stedebouwers en verkeerskundigen bleek dat een geplande verkeerswijziging zou leiden tot het uitmonden van een drukke straat op de kindroute. Een aanpassing in het liggende stedebouwkundig plan wordt nu overwogen. Het toont aan dat een ontwerppilot ook als vliegwiel voor andere ontwikkelingen kan dienen.

 

Motor van vernieuwing

De kindroute is zo op het eerste gezicht wellicht niet de meest noodzakelijk ingreep in tijden van crisis, maar het is wel een middel om draagvlak en betrokkenheid te creëren voor verduurzaming van de wijk, zowel bij professionals als bij bewoners. Uiteindelijk staat de kindroute vooral symbool voor coalitievorming, voor mensen weer met elkaar aan tafel zetten. Met de realisering van de kindroute wordt een signaal afgegeven dat juist in tijden van crisis de wijk nog steeds de moeite waard is om in te investeren. De realisatie kan in de ogen van de ontwerpers van de route juist de motor zijn van de vernieuwing. ‘Niet stilstaan anders slaat hij af!’

Deel via
Deel via facebookDeel via twitter